Naam van mijn jaar 2026

Ivna Esajas - Between holding on and letting go

Op 2 januari ging ik met de trein naar Museum De Fundatie in Zwolle. De wereld was wit van een pak sneeuw. Op station Amersfoort Schothorst zag ik groepen mensen staan, klaar met hun camera’s op statief,  om treinen te fotograferen. Waarschijnlijk spannend om plaatjes van treinen in de sneeuw te schieten? Alles bij elkaar waren er toch zo’n tien mannen en vrouwen, jong en oud, druk in de weer en enthousiast naar elkaar roepend om op de beste plek klaar te staan. Ik dacht nog dat ik mijzelf niet zo gauw ’s ochtends vroeg in de kou op een tochtig perron zie staan, wachtend om een foto te maken van een trein. En toch. Ik merkte dat hun hartstochtelijke verbinding in de bezigheid ‘train spotting’ mij vrolijk maakte. Wat een plezier!

Ik had mij voorgenomen vandaag onderweg een keuze te maken voor de naam van mijn jaar 2026. Verschillende gedachten gingen de afgelopen dagen al door mij heen. In mijn reflectie op mijn afgelopen respons-ability jaar had ik al mijn verlangen voor komend jaar geuit: minder op de ik en meer op de Ander, minder op mijzelf en meer op de relatie, minder op de oordelen en meer op de verhalen.

Door de leergang Luisterkunst kwam ik in aanraking met filosofen en denkers die diepere lagen doen beseffen in de manier waarop wij ons tot elkaar verhouden. Het werk van o.a.Martin Buber, Emmanuel Levinas, Martin Heidegger, Simone Weil, Iris Murdoch, Andries Baart, Anne Goossensen, Mark Freeman zong rond in mijn hoofd. En daar kwam het boek met een aantal vertaalde essays van Mario Zambrano nog eens een keer bij, een boek met de titel Kennis van de ziel.

De trein vertrok en reed door het besneeuwde landschap.  Naar buiten kijkend moest ik ineens denken aan een verhaal in de bundel The Dubliners van James Joyce. Dat verhaal eindigt met een prachtig beschreven slot over de sneeuw die op heel Ierland neerdaalt. Hoe kom ik daar zo bij? Tijdens mijn mondeling Engels in 1982 (!) kreeg ik een vraag over de betekenis van die sneeuw in het verhaal (The Dead, ik heb het achteraf nagezocht). Ik herinner mij dat ik antwoorde dat de sneeuw een metafoor was voor de kwetsbaarheid van het leven en dat de winter in ons leven, de dood, ons onontkoombaar allemaal zal treffen. James Joyce pleitte voor onze menselijkheid en vrede voor onze ziel, zei ik, terwijl mijn lerares Engles knikte.

Eenmaal in Nijkerk aangekomen stond er een heuse samengepakte menigte op het perron met camera’s en statieven. Wat gebeurt hier? Mis ik iets? Ik voelde een aandrang om uit te stappen en erbij te gaan staan, een aandrang om er bij te willen horen en ook los te laten.

Ik bleef zitten en vervolgde mijn reis. En schreef aan een stuk automatisch tot aan Zwolle. ………Wat we niet weten……… en er wel is……….. de bezieling van mensen die treinen spotten, de ziel………soul spotting…..zoeken naar sporen van bezieling…..anderen…..de ziel, wat is dat eigenlijk…….de tijd en de ziel……ziel en zaligheid…..de ziel van de doden…..Save Our Souls….juist onze ziel redden in deze tijd van onrecht en geweld…S.O.S…..can you hear me S.O.S. ….. ABBA….iets met ziel, dat wordt het….tijd voor de ziel, zorg voor de ziel,……….

Bij het bezoeken van de tentoonstelling van Ivna Esajas - In The Garden of My Good Days, kwam van alles samen. Het verhalende en zoeken naar verhalen, de verhalen van de ander, de ruimte om stil te zitten en te blijven hangen, het welkom zijn dat ik ervoer in het speciale huis dat voor de werken was opgetrokken in het museum gaf een heel intieme sfeer waarin ik mij zowel vrij voelde als verbonden met de andere bezoekers. Ik wist daar dat mijn focus voor 2026 zal zijn: zorg voor en ziel voor de zorg.

Kort en goed: 2026 Ziel & Zorg